Bạn mua một chai “hương hoa hồng” và thấy giá vài chục nghìn đồng. Một nơi khác cũng bán “hương hoa hồng”, nhưng giá vài trăm nghìn. Thậm chí có những loại nguyên liệu hoa hồng có thể lên tới hàng triệu đồng cho một lượng rất nhỏ.
Có phải nơi bán đắt đang “thổi giá”? Hay thực chất chúng là những nguyên liệu hoàn toàn khác nhau?
Đây là một trong những điều dễ gây nhầm lẫn nhất khi tìm hiểu về tinh dầu và hương thơm.
Bởi trong đời sống hàng ngày, chúng ta thường dùng các từ như tinh dầu, hương liệu, hương nước hoa, dầu thơm, tinh chất, chiết xuất thiên nhiên gần như thay thế cho nhau.
Nhưng trong ngành hương liệu, chúng không hoàn toàn giống nhau.
Một mùi hương có thể đến từ một loại cây được chưng cất, từ hoa được chiết xuất bằng dung môi, từ một phân tử thơm được tạo ra bằng công nghệ hóa học, hoặc từ sự phối hợp của hàng chục đến hàng trăm nguyên liệu khác nhau.
IFRA định nghĩa fragrance là một hỗn hợp các thành phần được thiết kế để tạo ra một mùi dễ chịu hoặc đặc trưng; các công thức hương có thể kết hợp cả nguyên liệu có nguồn gốc tự nhiên và các phân tử tổng hợp.
Vậy có những dạng hương liệu nào, phân biệt chúng ra sao, dùng vào đâu và tại sao giá lại khác nhau đến vậy?
Hãy cùng Hương Của Gió tìm hiểu từ gốc.
1. Trước hết: “hương liệu” thực sự là gì?
Hiểu đơn giản, hương liệu là những nguyên liệu được sử dụng để tạo ra, tăng cường, điều chỉnh hoặc xây dựng mùi hương cho một sản phẩm.
Chúng có thể có nguồn gốc từ:
- thực vật;
- động vật trong một số trường hợp lịch sử hoặc nguyên liệu đặc thù;
- khoáng chất hoặc nguồn tự nhiên khác;
- quá trình chiết xuất;
- quá trình lên men;
- tổng hợp hóa học;
- công nghệ sinh học.
Và một sản phẩm có mùi thơm hoàn chỉnh thường không chỉ chứa một nguyên liệu duy nhất. Ví dụ, khi bạn ngửi thấy một mùi “hoa hồng”, điều đó không nhất thiết có nghĩa sản phẩm chứa thật nhiều cánh hoa hồng. Nhà điều hương có thể xây dựng cảm giác “hoa hồng” bằng cách phối hợp nhiều nguyên liệu có đặc tính:
- hoa;
- xanh;
- tươi;
- ngọt;
- phấn;
- gỗ;
- xạ;
- trái cây...
Từ đó tạo thành một mùi hương hoàn chỉnh.
Đây chính là điểm thú vị của ngành nước hoa:
Mùi hương không chỉ là nguyên liệu. Mùi hương còn là nghệ thuật phối hợp nguyên liệu.
2. Có thể chia nguyên liệu hương thơm thành những nhóm nào?
Nếu nhìn theo nguồn gốc và cách tạo ra, có thể hình dung thế giới hương thơm thành một số nhóm chính:
Nhóm 1: Tinh dầu thiên nhiên – Essential Oil
Nhóm 2: Absolute và các chất chiết xuất thơm từ thực vật
Nhóm 3: Các chất thơm tự nhiên hoặc chất thơm được phân lập từ tự nhiên
Nhóm 4: Phân tử hương tổng hợp – Aroma Chemicals
Nhóm 5: Hương liệu phối hợp – Fragrance Compound / Fragrance Oil
Nhóm 6: Hương liệu tự nhiên, hương liệu tổng hợp và các công thức “lai”
Nhóm 7: Các nguyên liệu hỗ trợ cho hệ hương
Mỗi nhóm có đặc điểm, ưu điểm, hạn chế và mức giá khác nhau. Và không nên đánh giá chất lượng chỉ bằng câu hỏi “tự nhiên hay tổng hợp?”.
Ngay cả IFRA cũng lưu ý rằng “chemical” không đồng nghĩa với chất nhân tạo; các nguyên liệu có nguồn gốc tự nhiên cũng đều là các chất hóa học. Đồng thời, nguồn gốc tự nhiên tự nó không phải là bảo đảm rằng một nguyên liệu luôn an toàn hơn nguyên liệu tổng hợp.
3. Tinh dầu thiên nhiên – nhóm nguyên liệu được nhiều người biết đến nhất
Đây là nhóm quen thuộc nhất với người tiêu dùng Việt Nam. Tinh dầu thường được thu nhận từ các bộ phận của thực vật thông qua những phương pháp như:
- chưng cất hơi nước;
- chưng cất thủy;
- ép cơ học/ép lạnh;
- một số phương pháp chiết xuất chuyên biệt.
Ví dụ:
Sả → tinh dầu sả
Bạc hà → tinh dầu bạc hà
Quế → tinh dầu quế
Oải hương → tinh dầu oải hương
Vỏ cam → tinh dầu cam
Bưởi → tinh dầu bưởi
Nhưng có một điều rất quan trọng:
Không phải cứ có chữ “thiên nhiên” là tất cả các sản phẩm đều giống nhau.
Nguồn cây, giống cây, vùng trồng, bộ phận sử dụng, mùa thu hoạch, phương pháp chiết và quá trình bảo quản đều có thể ảnh hưởng đến thành phần của nguyên liệu.
Các nghiên cứu về tinh dầu cũng cho thấy chúng là những hỗn hợp phức tạp gồm nhiều hợp chất thơm khác nhau.
4. Tại sao tinh dầu hoa hồng thường đắt?
Đây là ví dụ rất dễ hiểu về mối quan hệ giữa nguyên liệu – sản lượng – công nghệ – giá thành.
Hoa hồng có thể cho ra nguyên liệu thơm rất giá trị, nhưng lượng nguyên liệu thu được từ một lượng hoa nhất định không giống những cây có hàm lượng tinh dầu cao như sả hoặc một số loại lá thơm.
Vì vậy, không thể lấy giá tinh dầu sả để suy ra giá tinh dầu hoa hồng.
Trên thị trường Việt Nam hiện nay, giá niêm yết của các sản phẩm được gọi là “tinh dầu hoa hồng” dao động rất rộng. Chẳng hạn, một số nhà bán lẻ niêm yết tinh dầu hoa hồng 10 ml ở mức vài trăm nghìn đồng, trong khi các sản phẩm giá thấp hơn rất nhiều cũng xuất hiện trên các sàn và trang bán buôn.
Điều này không có nghĩa sản phẩm rẻ chắc chắn là giả.
Nó cho thấy một điều quan trọng hơn:
Cùng tên gọi “hoa hồng” chưa đủ để biết hai sản phẩm có cùng bản chất hay không.
Có thể khác nhau về:
- nguồn nguyên liệu;
- tỷ lệ nguyên liệu tự nhiên;
- phương pháp sản xuất;
- độ tinh khiết;
- mục đích sử dụng;
- quy cách đóng gói;
- nguồn gốc;
- tiêu chuẩn kiểm soát;
- hoặc thậm chí cách người bán sử dụng thuật ngữ “tinh dầu”.
5. Absolute – khi những cánh hoa không thích bị “nấu”
Đây là nhóm rất thú vị. Một số loài hoa nhạy cảm với nhiệt và không phù hợp với cách chưng cất tinh dầu truyền thống.
Khi đó, người ta có thể sử dụng phương pháp chiết xuất để thu được nguyên liệu thơm đậm đặc gọi là absolute.
Ví dụ thường gặp trong ngành nước hoa là:
- rose absolute;
- jasmine absolute;
- tuberose absolute;
- osmanthus absolute...
IFRA hiện sử dụng hệ thống danh pháp Natural Complex Substances, trong đó “absolute”, “concrete”, “essential oil by steam distillation”, “essential oil by cold expression”... được phân biệt thành những dạng nguyên liệu khác nhau.
Đây là một ví dụ tuyệt vời cho thấy:
“Mùi hoa” không nhất thiết đồng nghĩa với “tinh dầu hoa”.
Một chai có mùi hoa rất tự nhiên có thể chứa absolute, tinh dầu, chất thơm phân lập hoặc một công thức phối hợp.
6. Concrete là gì?
Trong ngành nước hoa, concrete là một dạng nguyên liệu thơm được tạo ra từ quá trình chiết xuất thực vật bằng dung môi không bay hơi phù hợp, sau đó thu được một khối nguyên liệu chứa các chất thơm cùng những thành phần khác từ nguyên liệu thực vật.
Concrete có thể tiếp tục được xử lý để tạo ra absolute.
Vì vậy có thể hình dung đơn giản:
Nguyên liệu hoa → chiết xuất → concrete → tinh chế tiếp → absolute
Tất nhiên, quy trình thực tế có thể phức tạp hơn tùy nguyên liệu và công nghệ.
Điểm quan trọng đối với người tiêu dùng là:
Absolute và essential oil không phải hai tên gọi khác nhau của cùng một thứ.
7. Aroma Chemicals – những “viên gạch” tạo nên thế giới nước hoa hiện đại
Đây có lẽ là phần mà người tiêu dùng ít biết nhất.
Aroma chemical là những chất có đặc tính mùi được sử dụng như nguyên liệu trong công thức hương.
Một số có thể tồn tại trong tự nhiên và cũng có thể được sản xuất bằng con đường tổng hợp.
Một số khác được tạo ra để mang đến những đặc tính mùi mà nguyên liệu tự nhiên khó cung cấp ổn định hoặc khó khai thác ở quy mô lớn.
Ví dụ, trong thế giới hương thơm có những phân tử mang cảm giác:
- hoa;
- cam chanh;
- gỗ;
- xạ;
- vani;
- trái cây;
- xanh;
- biển;
- hổ phách...
IFRA cho biết ngành hương sử dụng hàng nghìn nguyên liệu khác nhau; các nguyên liệu có thể đến từ tự nhiên hoặc được tạo ra bởi các nhà khoa học.
Một điều rất đáng lưu ý:
“Tổng hợp” không đồng nghĩa với “rẻ tiền”.
Có những phân tử hương tổng hợp có quy trình sản xuất phức tạp, yêu cầu độ tinh khiết cao và có giá trị lớn trong công thức nước hoa.
Ngược lại, cũng có những nguyên liệu tự nhiên tương đối phổ biến và giá không quá cao.
Vì vậy:
Nguồn gốc không phải là thước đo duy nhất của giá trị.
8. Vì sao ngành nước hoa cần hương liệu tổng hợp?
Có một lý do rất thực tế. Hãy tưởng tượng một thương hiệu muốn tạo ra một mùi hương hoa hồng giống nhau trong 10 năm.
Nếu chỉ phụ thuộc hoàn toàn vào hoa hồng tự nhiên, họ phải đối mặt với:
- mùa vụ;
- thời tiết;
- sản lượng;
- vùng trồng;
- biến động thành phần;
- chi phí nguyên liệu;
- khả năng cung ứng.
Trong khi đó, một số phân tử hương có thể giúp nhà điều hương tạo ra đặc tính mùi ổn định hơn. Ngoài ra, công nghệ tổng hợp có thể giúp tái tạo hoặc xây dựng những mùi mà nguồn tự nhiên:
- quá hiếm;
- quá đắt;
- sản lượng quá thấp;
- khó ổn định;
- hoặc không thể cung cấp đủ cho nhu cầu lớn.
IFRA mô tả ngành hương hiện đại là sự kết hợp giữa nguyên liệu tự nhiên và các phân tử tổng hợp được thiết kế để mở rộng hoặc tái tạo những đặc tính mùi nhất định.
9. Fragrance Oil – “hương liệu” mà bạn thường gặp nhất trong sản xuất
Nếu bạn đang tìm nguyên liệu để làm:
- xịt thơm phòng;
- xịt thơm vải;
- nước giặt;
- nước xả;
- nến thơm;
- sáp thơm;
- túi thơm;
- sản phẩm khử mùi;
- sản phẩm tạo hương cho không gian;
thì rất có thể bạn sẽ gặp thuật ngữ:
Fragrance Oil
Có thể hiểu đơn giản đây là một hỗn hợp hương được thiết kế để tạo ra một profile mùi cụ thể, chứ không nhất thiết là một loại dầu đơn chất.
Ví dụ:
Hương hoa hồng
có thể là một công thức phối hợp nhiều nguyên liệu để tạo ra cảm giác:
hoa hồng tươi + cánh hoa + hơi xanh + chút phấn + nền gỗ mềm.
Đó là lý do một “hương hoa hồng” dùng cho nước giặt có thể có mùi khác một “hương hoa hồng” dùng trong nước hoa.
10. Một mùi hương hoàn chỉnh có thể giống như một “bản nhạc”
Đây là cách dễ hiểu nhất để hình dung nghề điều hương. Hãy tưởng tượng:
Tinh dầu hoặc aroma chemical = từng nốt nhạc
Còn:
Fragrance compound = cả bản nhạc.
Một công thức hương có thể cần:
Nốt đầu – Top notes
Những cảm nhận xuất hiện nhanh, thường tạo ấn tượng ban đầu.
Ví dụ:
- cam;
- chanh;
- bạc hà;
- một số nốt xanh.
Nốt giữa – Heart notes
Đây thường là phần tạo nên “tính cách” chính của mùi.
Ví dụ:
- hoa hồng;
- jasmine;
- lavender;
- hoa cam;
- các nốt hoa.
Nốt nền – Base notes
Những nốt có độ lưu lại lâu hơn và giúp tạo chiều sâu.
Ví dụ:
- gỗ;
- xạ;
- vani;
- hổ phách;
- một số nguyên liệu balsamic.
Không phải mọi sản phẩm đều được xây dựng theo đúng công thức ba tầng đơn giản này, nhưng cách hình dung trên rất hữu ích khi tìm hiểu về cấu trúc mùi hương.
11. “Hương tự nhiên” có phải lúc nào cũng tốt hơn “hương tổng hợp”?
Đây là câu hỏi nên được trả lời thật cẩn thận. Không thể kết luận đơn giản rằng tự nhiên luôn tốt hơn tổng hợp. Nguồn gốc chỉ là một phần của câu chuyện.
Một nguyên liệu tự nhiên vẫn có thể chứa những thành phần cần được kiểm soát về mức sử dụng.
Ngược lại, một chất thơm tổng hợp có thể được sản xuất với độ tinh khiết và đặc tính rất ổn định. IFRA nhấn mạnh rằng mức độ an toàn của một nguyên liệu phụ thuộc vào đặc tính của chất, mức phơi nhiễm và cách sử dụng chứ không chỉ phụ thuộc vào việc nó có nguồn gốc tự nhiên hay tổng hợp.
Đây là lý do trong ngành hương thơm chuyên nghiệp, câu hỏi quan trọng không chỉ là:
“Tự nhiên hay tổng hợp?”
mà còn là:
“Dùng chất gì, ở nồng độ nào, trong sản phẩm nào và sử dụng theo cách nào?”
12. Một điều rất nhiều người nhầm: “hương liệu” không phải “hóa chất độc hại”
Khi nhìn thấy những cái tên hóa học dài trên tài liệu nguyên liệu, nhiều người có thể cảm thấy lo lắng.
Nhưng tên hóa học không tự nó cho biết một chất là tốt hay xấu. Nước cũng có tên hóa học. Caffeine cũng có tên hóa học.Axit citric trong chanh cũng là một chất hóa học.
IFRA giải thích rằng mọi vật chất chúng ta tiếp xúc đều liên quan đến hóa học và một cái tên hóa học nghe phức tạp không phải là căn cứ để kết luận một nguyên liệu nguy hiểm. Điều quan trọng là đặc tính, liều lượng/mức phơi nhiễm và đánh giá an toàn.
Đối với ngành hương thơm, đây là tư duy rất quan trọng:
Đừng đánh giá nguyên liệu chỉ bằng cái tên nghe có vẻ “tự nhiên” hoặc “hóa học”.
13. Vậy giá hương liệu được quyết định bởi những yếu tố nào?
Đây mới là phần thú vị. Tại sao có nguyên liệu chỉ vài trăm nghìn đồng/kg, trong khi một số nguyên liệu tự nhiên có thể lên tới hàng triệu đồng/kg hoặc cao hơn rất nhiều?
Có ít nhất 8 yếu tố:
1. Độ hiếm của nguyên liệu
Nguyên liệu càng khó tìm, nguồn cung càng hạn chế thì giá có thể càng cao.
2. Hàm lượng chất thơm trong cây
Không phải cây nào cũng “giàu tinh dầu” như nhau.
3. Hiệu suất chiết xuất
Nếu phải sử dụng lượng lớn nguyên liệu mới thu được một lượng nhỏ chất thơm, chi phí sẽ tăng.
4. Công nghệ sản xuất
Chưng cất, ép, chiết dung môi, CO₂ siêu tới hạn hay các công nghệ chuyên biệt có chi phí khác nhau.
5. Độ tinh khiết
Nguyên liệu có độ tinh khiết cao và thông số kỹ thuật chặt chẽ thường có giá trị cao hơn.
6. Nguồn gốc và tiêu chuẩn
Xuất xứ, chứng nhận, kiểm nghiệm, truy xuất và hồ sơ kỹ thuật cũng ảnh hưởng đến giá.
7. Quy mô mua
Giá 10 ml, 1 kg, 25 kg và 200 kg chắc chắn không giống nhau.
8. Mục đích sử dụng
Nguyên liệu dùng cho nước hoa cao cấp, mỹ phẩm, sản phẩm gia dụng hay ứng dụng kỹ thuật có thể có yêu cầu hoàn toàn khác nhau.
14. Giá hương liệu tại Việt Nam: đừng nhìn một con số rồi kết luận
Khảo sát các mức giá niêm yết hiện có trên thị trường Việt Nam cho thấy sự chênh lệch rất lớn.
Ví dụ, một số nhà cung cấp đang niêm yết hương hoa hồng dạng fragrance oil ở khoảng 1–1,3 triệu đồng/kg khi mua số lượng lớn, trong khi mẫu nhỏ có thể tính theo mức vài chục nghìn đồng/10 ml.
Trong khi đó, một số sản phẩm được bán với tên tinh dầu hoa hồng có mức giá cao hơn đáng kể. Có nhà cung cấp niêm yết khoảng 5,3–5,5 triệu đồng/kg cho một số quy cách tinh dầu hoa hồng bán sỉ; những sản phẩm đóng chai nhỏ có giá quy đổi cao hơn rất nhiều.
Ở phân khúc bán lẻ, một số sản phẩm 10 ml được niêm yết từ vài chục nghìn đồng đến vài trăm nghìn đồng.
Nhưng cần đặc biệt lưu ý:
Đây không phải bảng giá chuẩn của toàn thị trường.
Giá chỉ mang tính tham khảo tại thời điểm khảo sát và không thể dùng để kết luận rằng sản phẩm giá thấp là kém chất lượng hay sản phẩm giá cao là tốt hơn.
Muốn so sánh công bằng phải đặt các sản phẩm lên cùng một mặt bằng:
cùng loại nguyên liệu + cùng nồng độ + cùng nguồn gốc + cùng tiêu chuẩn + cùng mục đích sử dụng + cùng quy cách.
15. Bảng phân biệt nhanh: bạn đang mua loại nguyên liệu nào?
| Nhóm | Nguồn gốc | Đặc điểm | Ứng dụng thường gặp |
|---|---|---|---|
| Tinh dầu thiên nhiên | Thực vật | Hỗn hợp tự nhiên phức tạp | Xông hương, mỹ phẩm, sản phẩm hương thơm |
| Absolute | Thực vật, qua chiết xuất | Hương thường đậm và đặc trưng | Nước hoa, mỹ phẩm, hương cao cấp |
| Concrete | Thực vật, qua chiết xuất | Nguyên liệu trung gian giàu chất thơm | Ngành nước hoa |
| Aroma chemical | Tự nhiên phân lập hoặc tổng hợp | Một hoặc một nhóm phân tử có đặc tính mùi | Nước hoa, mỹ phẩm, sản phẩm gia dụng |
| Fragrance oil/compound | Hỗn hợp nhiều nguyên liệu | Được thiết kế để tạo một profile mùi cụ thể | Nước hoa, xà phòng, nước giặt, nến, xịt phòng... |
| Hương tự nhiên | Nguồn tự nhiên theo định nghĩa/quy chuẩn phù hợp | Thành phần có nguồn gốc tự nhiên | Sản phẩm định vị thiên nhiên |
| Hương tổng hợp | Sản xuất bằng công nghệ tổng hợp | Có thể tạo mùi ổn định, đa dạng | Hầu hết các ngành sử dụng hương |
| Hỗn hợp lai | Tự nhiên + tổng hợp | Kết hợp ưu điểm của nhiều nhóm | Nước hoa, mỹ phẩm, gia dụng |
IFRA hiện sử dụng hệ thống phân loại Natural Complex Substances với các thông tin về nguồn gốc thực vật và phương pháp xử lý, đồng thời phân biệt nguyên liệu tạo mùi với nguyên liệu chức năng.
16. Cùng một mùi “hoa hồng” nhưng dùng cho sản phẩm khác nhau có thể cần nguyên liệu khác nhau
Đây là điều đặc biệt quan trọng với những người sản xuất sản phẩm hương thơm.
Ví dụ bạn muốn làm:
Nước hoa
Bạn quan tâm nhiều đến:
- độ tinh tế;
- cấu trúc tầng hương;
- sự phát triển của mùi trên da;
- độ lưu hương;
- độ tương thích với nền nước hoa.
Nước giặt hoặc nước xả
Bạn lại phải quan tâm đến:
- độ ổn định trong hệ công thức;
- khả năng chịu môi trường công thức;
- mùi sau quá trình giặt;
- mùi trên vải;
- khả năng lưu lại sau khi sản phẩm khô.
Xịt thơm phòng
Lại phải quan tâm:
- khả năng khuếch tán;
- tốc độ bay hơi;
- độ ổn định;
- đặc tính của dung môi/nền;
- mùi trong không gian.
Xịt thơm vải
Ngoài mùi ban đầu còn phải quan tâm:
- khả năng tương thích với nền sản phẩm;
- cảm nhận trên vải;
- tốc độ bay hơi;
- mùi sau một khoảng thời gian;
- sự ổn định khi bảo quản.
Vì vậy:
Không có một “hương hoa hồng tốt nhất”. Chỉ có nguyên liệu phù hợp hơn hoặc kém phù hợp hơn với từng ứng dụng.
17. Hương liệu dùng trong sản phẩm khử mùi có gì đặc biệt?
Đây là phần rất đáng chú ý đối với Hương Của Gió. Một sản phẩm khử mùi không nhất thiết chỉ đơn giản là “cho mùi thơm thật mạnh vào để át mùi”.
Có ít nhất hai hướng tiếp cận:
Cách 1: Masking – che mùi
Dùng hương thơm đủ nổi bật để làm giảm cảm nhận về mùi không mong muốn.
Ví dụ:
Mùi ẩm mốc + hương thơm mạnh → người dùng cảm nhận hương thơm rõ hơn.
Cách 2: Odor control – kiểm soát mùi
Tìm cách tác động vào nguồn hoặc các phân tử gây mùi bằng cơ chế phù hợp với từng công thức.
Sau đó có thể bổ sung hương thơm để tạo cảm giác sạch sẽ, dễ chịu.
Đây là hai khái niệm không nên đánh đồng.
Khử mùi và tạo mùi thơm là hai nhiệm vụ có thể bổ trợ cho nhau nhưng không hoàn toàn giống nhau.
IFRA cũng phân biệt fragrance ingredients – những chất được sử dụng vì đặc tính mùi hoặc khả năng che phủ mùi không mong muốn – với functional ingredients, là những chất phục vụ chức năng hoặc độ ổn định của hệ hương.
18. Làm sao nhận biết một nguyên liệu hương đáng tin cậy?
Nếu bạn mua nguyên liệu để sản xuất, đừng chỉ hỏi: “Mùi này có thơm không?”
Hãy hỏi thêm: “Tên nguyên liệu chính xác là gì?”
Tinh dầu? Fragrance compound? Aroma chemical? Absolute?
“Dùng cho ứng dụng nào?”
Da? Vải? Không gian? Nước giặt? Nến?
“Có thông tin kỹ thuật không?”
Có thể bao gồm:
- COA;
- SDS/MSDS;
- thông tin thành phần phù hợp phạm vi cung cấp;
- thông số vật lý;
- số lô;
- nguồn gốc;
- hướng dẫn sử dụng.
“Có tài liệu liên quan đến IFRA không?”
Đối với fragrance mixture dành cho sản phẩm tiêu dùng, chứng nhận phù hợp IFRA có thể là một tài liệu quan trọng trong chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, IFRA lưu ý rằng Certificate of Conformity không phải là Safety Assessment và không thay thế toàn bộ nghĩa vụ tuân thủ pháp luật.
Đây là điểm rất đáng lưu ý khi lựa chọn nguyên liệu.
19. “Có IFRA” không có nghĩa là có thể dùng bao nhiêu cũng được
Một hiểu lầm khác khá phổ biến là: “Nguyên liệu này có IFRA nên dùng thoải mái.”
Không phải vậy.
IFRA Standards có thể cấm, hạn chế hoặc đặt yêu cầu về độ tinh khiết đối với một số nguyên liệu dựa trên đánh giá an toàn. Việc áp dụng còn phụ thuộc vào loại sản phẩm và mục đích sử dụng.
Ví dụ, một nguyên liệu có thể có giới hạn khác nhau tùy sản phẩm:
- nước hoa;
- sản phẩm tiếp xúc da;
- dầu gội;
- nước giặt;
- sản phẩm xịt phòng;
- sản phẩm làm sạch;
- sản phẩm không tiếp xúc trực tiếp với da.
Vì vậy, không nên lấy một tỷ lệ hương từ sản phẩm này áp sang sản phẩm khác.
20. Người tiêu dùng nên hiểu thế nào về chữ “Natural”?
Đây có lẽ là phần cần đặc biệt cẩn trọng. Trong marketing, “natural”, “thiên nhiên”, “tự nhiên” nghe rất hấp dẫn.
Nhưng trong ngành hương thơm, định nghĩa của “natural” không phải lúc nào cũng đơn giản và có thể khác nhau tùy khu vực, quy định và cách công bố sản phẩm.
IFRA cho biết hiện không có một định nghĩa duy nhất mang tính chính thức trên toàn cầu cho thuật ngữ “natural” trong ngành hương; IFRA đang sử dụng các nguyên tắc và hệ thống liên quan đến nguyên liệu tự nhiên, trong đó có tham chiếu ISO 9235.
Do đó, thay vì chỉ nhìn chữ:
“100% thiên nhiên”
người tiêu dùng nên tìm hiểu sâu hơn:
- nguyên liệu nào?
- nguồn gốc ở đâu?
- phương pháp thu nhận nào?
- thành phần được công bố ra sao?
- sử dụng vào mục đích gì?
- có tài liệu kỹ thuật hay không?
21. Vậy nên chọn tinh dầu thiên nhiên hay hương liệu tổng hợp?
Câu trả lời phụ thuộc vào mục tiêu của sản phẩm.
Nếu mục tiêu là: Tạo câu chuyện nguyên liệu tự nhiên
Tinh dầu hoặc nguyên liệu tự nhiên có thể phù hợp.
Tạo một mùi hương ổn định giữa các lô
Một số nguyên liệu tổng hợp hoặc công thức phối hợp có thể mang lại lợi thế.
Tạo một mùi rất đặc biệt
Có thể cần kết hợp cả nguyên liệu tự nhiên và aroma chemicals.
Tạo sản phẩm có chi phí hợp lý
Fragrance compound được thiết kế cho đúng ứng dụng thường có thể là lựa chọn kinh tế hơn việc sử dụng một lượng lớn nguyên liệu tự nhiên đắt tiền.
Muốn tạo mùi “giống tự nhiên”
Nhà điều hương có thể phối hợp nhiều nguyên liệu để tái tạo cảm giác của một nguồn nguyên liệu tự nhiên.
Vì vậy, câu hỏi tốt hơn không phải:
“Tự nhiên hay tổng hợp?”
Mà là:
“Nguyên liệu nào phù hợp nhất với mục đích của sản phẩm và cách sử dụng của người dùng?”
22. Một góc nhìn rất thú vị: giá cao không đồng nghĩa mùi thơm lâu
Đây là một hiểu lầm đáng được nói thẳng. Giá nguyên liệu và độ lưu hương không phải một đường thẳng. Một nguyên liệu có thể rất đắt vì:
- nguồn nguyên liệu khan hiếm;
- sản lượng thấp;
- quy trình chiết tốn kém;
- khó sản xuất;
- có giá trị trong nước hoa cao cấp.
Nhưng điều đó không có nghĩa nó sẽ là thành phần giúp sản phẩm lưu hương lâu nhất.
Ngược lại, một số nguyên liệu có giá hợp lý lại có thể đóng vai trò rất quan trọng trong việc tạo độ bền của một công thức.
Độ lưu hương là kết quả của:
cấu trúc phân tử + độ bay hơi + tỷ lệ phối trộn + nền sản phẩm + môi trường + bề mặt sử dụng + cách sử dụng.
Đó là lý do người làm hương chuyên nghiệp không chỉ tìm “mùi thơm nhất”.
Họ tìm sự cân bằng giữa mùi, độ ổn định, khả năng ứng dụng và chi phí.
23. Nếu ví ngành hương thơm bằng một căn bếp...
Bạn có thể hình dung: Tinh dầu thiên nhiên = nguyên liệu tươi
Absolute = nguyên liệu cô đặc đặc biệt
Aroma chemicals = gia vị và thành phần chuyên dụng
Fragrance compound = món ăn đã được đầu bếp phối công thức
Perfumer = người đầu bếp
Và một món ăn ngon không nhất thiết phải có nguyên liệu đắt nhất.
Điều quan trọng là: nguyên liệu phù hợp + tỷ lệ phù hợp + công thức phù hợp + mục đích phù hợp.
Ngành hương thơm cũng vậy.
24. Hương Của Gió: không chỉ quan tâm “mùi gì thơm”, mà quan tâm “mùi thơm được tạo ra như thế nào”
Với Hương Của Gió, thế giới hương thơm không chỉ là những chai tinh dầu có mùi dễ chịu. Đó còn là câu chuyện về: nguồn nguyên liệu → cách chiết xuất → hóa học của mùi → công thức hương → khả năng xử lý mùi không mong muốn → trải nghiệm cuối cùng của người sử dụng.
Một mùi hương tốt không nhất thiết phải thật nồng. Một nguyên liệu tốt không nhất thiết phải là nguyên liệu đắt nhất. Một nguyên liệu tổng hợp không mặc nhiên là kém giá trị. Và một nguyên liệu tự nhiên cũng không mặc nhiên phù hợp với mọi sản phẩm.
Điều quan trọng là hiểu bản chất của nguyên liệu và sử dụng nó đúng mục đích.
Đó cũng là hướng tiếp cận mà Hương Của Gió theo đuổi: không chỉ tạo ra hương thơm, mà tìm cách để hương thơm phù hợp hơn với từng không gian và từng nhu cầu sử dụng.
Kết luận: Đằng sau một mùi thơm đơn giản là cả một thế giới nguyên liệu
Lần tới khi bạn ngửi thấy một mùi “hoa hồng”, “gỗ”, “cam”, “oải hương” hay “hương biển”, đừng vội nghĩ rằng mình đang ngửi thấy duy nhất một loại nguyên liệu.
Có thể đó là: một tinh dầu thiên nhiên.
Có thể là: một absolute.
Có thể là: một aroma chemical.
Cũng có thể là: một công thức fragrance compound được tạo ra từ rất nhiều nguyên liệu khác nhau.
Và đôi khi, một mùi hương tinh tế nhất lại không đến từ việc sử dụng nguyên liệu đắt nhất, mà đến từ khả năng lựa chọn và phối hợp đúng nguyên liệu.
Đó chính là điểm giao nhau giữa thiên nhiên – khoa học – công nghệ và nghệ thuật điều hương.
Và cũng là lý do thế giới hương thơm chưa bao giờ chỉ đơn giản là:
“Thơm hay không thơm?”
Mà còn là: “Mùi thơm đó đến từ đâu, được tạo ra như thế nào và tại sao nó phù hợp với sản phẩm này?”
Đó mới là câu chuyện thực sự phía sau một mùi hương.
0 Nhận xét